خشونت علیه زنان و راهکارهای پیشگیری از آن

روز جهانی مبارزه با 1 1 1

۲۵نوامبر مصادف با چهارم آذرماه روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان که از سال ۱۹۹۹توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای ارتقای سطح آگاهی عمومی و عزم جهانی برای محو خشونت علیه زنان و دختران برگزیده شد.

خشونت علیه زنان و دختران همچنان یکی از رایج ترین موارد نقض حقوق بشر در جهان است تقریباً یک زن از هر سه زن – حداقل یک بار در زندگی خود قربانی خشونت شده اند.

به موجب ماده ۱ اعلاميه حذف خشونت عليه زنان ، عبارت «خشونت عليه زنان» يعني هـر اقـدام خشـن متكـي برجنسـيت اسـت که منجـر بـه آسـيب يـا رنـج جسمي، جنسي يا رواني نسبت به زنان، از جمله تهديد انجام چنين اعمالي، محروميت اجباري يا خودسرانه از آزادي، چه در زندگي عمومي يا خصوصي شود يا احتمال دارد منجر شود.

خشونت علیه زنان دارای اشکال متعددی است که بر علیه زنان ارتکاب می یابد این خشونت در برخی اشکال توسط شریک زندگی یا شخص دیگری ارتکاب می یابد.

۱-خشونت اقتصادی

خشونت اقتصادی که شامل وابستگی یا تلاش برای وابستگی مالی شخصی با حفظ کنترل کامل بر امور مالی، عدم دسترسی به پول یا جلوگیری از مشارکت در کار که توسط شریک زندگی انجام می شود.

۲- خشونت روانی

خشونت روانی شکلی دیگر از خشونت که توسط شریک زندگی از طریق ارعاب و تهدید آسیب فیزیکی به خود، شریک زندگی یا فرزندان؛ تخریب اموال یا اجبار به قطع ارتباط با دوستان، خانواده، مدرسه یا محل کار می باشد.

۳- خشونت عاطفی

خشونت عاطفی که از سوی شریک انجام می شود با تضعیف احساس ارزشمندی فرد از طریق انتقاد مداوم ،دست کم گرفتن توانایی های شریک؛ توهین ،آسیب رساندن به رابطه شریک زندگی با فرزندان یا جلوگیری از ملاقات شریک زندگی با دوستان و خانواده است.

۴- خشونت فیزیکی

خشونت فیزیکی شکلی از خشونت شریک زندگی است که شامل صدمه زدن یا تلاش برای آسیب رساندن به شریک زندگی از طریق ضربه زدن، لگد زدن، سوزاندن، گرفتن، نیشگون گرفتن، هل دادن، سیلی زدن، کشیدن مو، گاز گرفتن، جلوگیری از مراقبت های پزشکی یا مجبور کردن او به مصرف الکل یا مصرف مواد مخدر یا استفاده از نیروی فیزیکی دیگر ممکن است شامل خسارت مالی باشد.

۵- زن کشی

زن کشی خشن ترین نوع خشونت است که به قتل عمدی زنان به دلیل زن بودن آنها که توسط شریک زندگی یا یکی از اعضای خانواده ارتکاب می یابد ،قتل های ناموسی زن یا دختر با ادعای تخلفات احتمالی از سوی اعضای زن خانواده رایج ترین نوع این خشونت است.

۶- خشونت جنسی

خشونت جنسی که مبنی بر وادار کردن شریک زندگی به شرکت در یک عمل جنسی در زمانی که شریک زندگی رضایت نمی دهد شکلی دیگر از خشونت علیه زنان است.

۷- آزار و اذیت جنسی

آزار و اذیت جنسی شامل تماس فیزیکی بدون رضایت به شخص دیگری به شیوه جنسی یا نگاه و خیره شدن جنسی به بدن یا ظاهر یک فرد، تعقیب یا آشکار کردن اندام های جنسی است.

۸- تجاوز جنسی

تجاوز جنسی یکی از اشکال خشونت علیه زنان است که با انجام عمل نزدیکی جنسی با زن به زور و بدون رضایت است که آسیب های روحی و روانی عمیقی بر زن قربانی وارد می کند.

۹- قاچاق زنان

قاچاق زنان با هدف بهره کشی جنسی شنیع ترین جنایت علیه زنان و دختران از طریق کلاهبرداری، اجبار یا فریب. این صورت می گیرد.

۱۰- خشونت دیجیتال

خشونت دیجیتال یا آنلاین علیه زنان که با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات (تلفن همراه، اینترنت، رسانههای اجتماعی، بازیهای رایانهای، پیامهای متنی، ایمیل و غیره) علیه یک زن به دلیل زن بودن از طریق آزار و اذیت سایبری با ارسال پیامهای ترسناک و تهدیدآمیز یا پیام های جنسی یا افشای اطلاعات شخصی و عکس و فیلم قربانی است.

۱۱- ازدواج کودکان

ازدواج کودکان نوعی دیگر از خشونت علیه دختران که در آن یک یا هر دو زن و شوهر کمتر از ۱۸ سال سن داشته باشند.

اقدامات مؤثر برای محو خشونت علیه زنان

برای محو خشونت علیه زنان ، دولت ،شهروندان و نهادهای مدنی باید برای اجرای اقدامات و برنامههای مؤثر با یکدیگر همکاری کنند.فرهنگ خشونت علیه زنان که اقدام خشن متکی بر آسیب یا رنج جسمی ،جنسی و روانی و اعمال محدودیتها نسبت به زنان را مجاز ، عادی و توجیه میکند و نقش اساسی در خشونت علیه زنان دارد را باید با تصویب قوانین و برنامههای فرهنگی و هنری تغییر داد.

برای محو و نفی هرگونه خشونت علیه زنان و حمایت و تضمین حقوق و آزادیهای اساسی زنان، جلوگیری از نقض این حقوق صرف جرم انگاری رفتارهای خشونتآمیز علیه زنان و تشدید مجازات علیه مرتکبان کفایت نمیکند، بلکه باید گفتمان غالب در کشور و تمام قوانین و مقررات، تصمیمات نهادهای دولتی و عمومی، فرهنگ عمومی کشور و ساختار رسمی و غیررسمی را بهگونهای تدوین و ترسیم کرد.

ارتقای آگاهی شهروندان در مورد اشکال خشونت علیه زنان و تأثیرات زیانبار آن بر فرد و جامعه افزایش از طریق اطلاعرسانی و کمپینهای آموزشی و افزایش سطح تحصیلات و ازجمله آموزش در مورد برابری جنسیتی در برنامههای درسی مدارس به دست آورد.

تصویب قوانین که خشونت علیه زنان را جرم انگاری کند و از قربانیان حمایت کند از مهمترین عوامل 1 از خشونت علیه زنان است همچنین اتخاذ سیاستهایی که به ریشههای خشونت میپردازند و برای تغییر نگرشهای رایج در مورد زنان و مردان تلاش میکنند نیز باید ترویج شوند.

خدمات جامع حمایتی باید به زنانی که خشونت را تجربه میکنند، ازجمله پناهگاههای امن، مشاوره حقوقی، خدمات پزشکی برای بهبود وضع سلامت ،بهداشت و روان ارائه شود.

توانمندسازی اجتماعی ،اقتصادی و سیاسی زنان ازجمله مؤلفههای مهم توسعه پایدار است که از طریق آموزش و ارتقای سطح تحصیلات ،ارائه خدمات حمایتی ،اشتغالزایی و تأمین وضعیت معیشتی و درآمد ،امکان تصمیمگیری در خصوص منابع درآمدی و تقویت مشارکت سیاسی و تصدی مدیریت کلان امکانپذیر است.

جریان سوم شهروندی بر این باور است علاوه بر مسئولیت دولت در حمایت و تضمین حقوق زنان ، تصویب قانونی برای منع خشونت علیه زنان و اتخاذ سیاست حمایتی و توانمندسازی زنان در کلیه حوزه ها ،کنشگران و نهاهای مدنی فعال در حوزه حقوق زنان می توانند با سازماندهی رویدادهای فرهنگی و هنری فرصت هایی را برای زنان ، کارشناسان ،هنرمندان ،وکلا ،اندشمندان فراهم کند تا از طریق هنر و فرهنگ با برگزاری کنسرتها، نمایشهای تئاتری و نمایشگاههای هنری ،سمینارها و سخنرانی های آگاهی بخشی در مورد انواع خشونت و نحوه مقابله با آن ، ایجاد کارگاه های آموزشی برای آموزش مهارت های دفاع شخصی و گزارش خشونت .کمپین های رسانه ای و کنشگری در فضای مجازی و برگزاری راهپیمایی ها و اعتراضات مسالمت آمیز برای ابراز همبستگی و محو خشونت علیه زنان اقدامات بسزایی انجام دهند.

مسعد سلیتی

وکیل دادگستری و کنشگر حقوق بشر و شهروندی